Semantic search vs lexical search
Semantic search
Semantic search maakt gebruik van embeddings om de betekenis van een query en documenten te vergelijken. Het zoekt niet naar exacte woorden, maar naar conceptuele gelijkenis. Hierdoor kan een zoekopdracht als 'goedkope laptops' ook resultaten opleveren met 'betaalbare notebooks', zelfs als de exacte woorden niet voorkomen. Semantic search is krachtig voor natuurlijke taal, synoniemen en contextafhankelijke betekenissen. Het wordt veel gebruikt in RAG, chatbots en aanbevelingssystemen. Het vereist echter een embedding-model en een vector database, wat extra complexiteit en kosten met zich meebrengt. Ook kan het minder precies zijn bij zeer specifieke termen of namen. Semantic search presteert goed bij vage of conceptuele queries, maar kan tekortschieten bij exacte matching. Het is daarom vaak onderdeel van een hybride aanpak.
Lexical search
Lexical search, ook wel keyword search genoemd, matcht op basis van exacte woorden of patronen in de tekst. Het gebruikt technieken zoals inverted indexes, TF-IDF en BM25. Lexical search is snel, deterministisch en goed interpreteerbaar. Het presteert uitstekend bij queries met specifieke termen, namen, codes of acroniemen. Het is ook robuust bij het vinden van exacte zinnen of het filteren op metadata. Nadelen zijn dat het geen rekening houdt met synoniemen, woordvormen of semantische relaties. Een zoekopdracht naar 'auto' vindt geen documenten met alleen 'wagen', tenzij er synoniemenlijsten worden gebruikt. Lexical search is daarom minder geschikt voor natuurlijke taal en conceptuele queries. Het blijft echter een belangrijk onderdeel van veel zoeksystemen, vooral in combinatie met semantic search. De keuze tussen semantisch en lexicaal zoeken hangt af van de use case. Voor juridische of medische zoekopdrachten met specifieke terminologie is lexicaal zoeken vaak nodig. Voor algemene vragen is semantisch zoeken vaak beter.